«Σας είχαμε προειδοποιήσει» - Σοκ στη Δύση για το μέγεθος της μαύρης αγοράς όπλων από την Ουκρανία

Οι ανησυχίες για τις παράπλευρες συνέπειες της ανεξέλεγκτης ροής στρατιωτικού υλικού στην ανατολική Ευρώπη λαμβάνουν πλέον νέες διαστάσεις, τροφοδοτώντας έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Καθώς πληθαίνουν τα δημοσιεύματα που συνδέουν τη δυτική βοήθεια με την ενίσχυση του οργανωμένου εγκλήματος, πληθαίνουν και οι φωνές που ζητούν την άμεση αναθεώρηση ή και την πλήρη διακοπή της χρηματοδότησης προς το Κίεβο, θέτοντας σε πρώτο πλάνο την ασφάλεια των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών.
Ο ηγέτης του γαλλικού δεξιού κόμματος «Πατριώτες», Florian Philippot, απηύθυνε έκκληση να σταματήσει κάθε βοήθεια προς το Κίεβο, μετά τα νέα στοιχεία που αποκαλύπτουν ότι η μαύρη αγορά έχει κατακλυστεί από όπλα που προέρχονται από την Ουκρανία.
Με αυτόν τον τρόπο αντέδρασε σε άρθρο της εφημερίδας Berliner Zeitung, το οποίο ανέφερε ότι οπλισμός που στάλθηκε από τη Δύση στην Ουκρανία βρίσκεται πλέον στα χέρια εγκληματιών που δρουν εντός της Ευρώπης.
«Μα εμείς σας είχαμε προειδοποιήσει... ΣΤΟΠ: Ούτε ένα όπλο παραπάνω, ούτε ένα ευρώ για το Κίεβο!» έγραψε ο Γάλλος πολιτικός στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X.
Παράλληλα, ο Florian Philippot δήλωσε ότι δεν εκπλήσσεται από τη σιωπή των πολιτικών ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU) για το συγκεκριμένο ζήτημα, καθώς, όπως υποστήριξε, τους απαγορεύεται να ασκούν κριτική σε μια σύγκρουση που διεξάγεται εναντίον της Ρωσίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας στις διαπραγματεύσεις της Βιέννης για τη στρατιωτική ασφάλεια και τον έλεγχο των εξοπλισμών, Yulia Zhdanova, δήλωσε ότι η Ουκρανία —λόγω των δυτικών παραδόσεων όπλων και του εξασθενημένου ελέγχου στη χρήση τους— έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα της διεθνούς μαύρης αγοράς όπλων.

Mεγάλη π(λ)ηγή... πλούτου για κάποιους

Το ζήτημα της μαύρης αγοράς, της διαφθοράς και της «διαρροής» δυτικών όπλων από την Ουκρανία αποτελεί ένα από τα πιο ευαίσθητα και πολυσυζητημένα θέματα από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022.
Από τη μία πλευρά, η Ρωσία και ευρωπαίοι ευρωσκεπτικιστές πολιτικοί (όπως ο Φλοριάν Φιλιπό που είδαμε παραπάνω) χρησιμοποιούν το επιχείρημα αυτό για να ζητήσουν τη διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας.
Από την άλλη, οι υπηρεσίες πληροφοριών της Δύσης (ΝΑΤΟ, Interpol, Europol) και η Ουκρανία αναγνωρίζουν τον κίνδυνο, αλλά τονίζουν ότι οι έλεγχοι έχουν αυστηροποιηθεί δραματικά για να αποτραπεί ένα μαζικό λαθρεμπόριο.

Το υπόβαθρο: Γιατί η Ουκρανία θεωρήθηκε «Ζώνη Υψηλού Κινδύνου»

Η ανησυχία της Δύσης δεν ήταν αβάσιμη, καθώς βασιζόταν στην ιστορία της περιοχής:
Η κληρονομιά του 1991 
Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, τεράστιες ποσότητες σοβιετικού οπλισμού παρέμειναν σε ουκρανικό έδαφος. Τη δεκαετία του '90, η Ουκρανία είχε μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα λαθρεμπορίου όπλων παγκοσμίως (όπλα που κατέληξαν σε εμφυλίους πολέμους στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή).
Ο πόλεμος στο Donbass (2014)
Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας και τις συγκρούσεις στα ανατολικά, εκατοντάδες χιλιάδες ελαφρά όπλα «χάθηκαν» από τα κρατικά αποθέματα και κατέληξαν στην εγχώρια παράνομη αγορά.
Όταν το 2022 ξεκίνησε ο ολοκληρωτικός πόλεμος και οι δυτικές χώρες άρχισαν να στέλνουν δισεκατομμύρια σε εξοπλισμούς, το μεγάλο ερώτημα ήταν: «Πού καταλήγουν αυτά τα όπλα όταν περάσουν τα πολωνικά σύνορα;»
Οι επικρίσεις, τα σκάνδαλα και οι πραγματικές διαρροές
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, έχουν καταγραφεί συγκεκριμένες κατηγορίες, ανησυχίες και περιστατικά:

Η προειδοποίηση της Europol και της Interpol (2022-2023)

Ήδη από τους πρώτους μήνες του πολέμου, ο επικεφαλής της Interpol, Jürgen Stock, προειδοποίησε ότι μετά το τέλος (ή κατά τη διάρκεια) των συγκρούσεων, η περιοχή θα κατακλυστεί από παράνομα όπλα. Η Europol εντόπισε τις πρώτες προσπάθειες λαθρεμπορίου (κυρίως ελαφρού οπλισμού, πιστολιών και χειροβομβίδων) από την Ουκρανία προς τις γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες, κρυμμένα σε κρύπτες αυτοκινήτων ή προσφυγικών ροών.

Το σκάνδαλο του Υπουργείου Άμυνας της Ουκρανίας (2023)
Αν και δεν αφορούσε άμεσα τη μεταφορά δυτικών όπλων σε τρομοκράτες, το 2023 ξέσπασε τεράστιο σκάνδαλο διαφθοράς εντός του ουκρανικού Υπουργείου Άμυνας. Αποκαλύφθηκε ότι ανώτατοι αξιωματούχοι υπερχρέωναν τις προμήθειες τροφίμων για τον στρατό και υπεξαιρούσαν κονδύλια που προορίζονταν για την αγορά πυρομαχικών (περίπου 40 εκατομμύρια δολάρια). Αυτό οδήγησε τον Zelenskyy στην καρατόμηση του τότε Υπουργού Άμυνας, Oleksii Reznikov, προκειμένου να καθησυχάσει τη Δύση.

Η «μαύρη αγορά» στο dark web

Ρωσικά ΜΜΕ και ανεξάρτητοι ερευνητές εντόπισαν αγγελίες στο Dark Web όπου υποτιθέμενοι Ουκρανοί πουλούσαν δυτικά αντιαρματικά συστήματα (όπως Javelin και NLAW) ή drones σε εξευτελιστικές τιμές (π.χ. 15.000 αντί για 180.000 δολάρια).
Πολλές από αυτές τις αγγελίες θεωρήθηκα προϊόντα ρωσικής ψυχολογικής επιχείρησης με σκοπό να πληγεί η αξιοπιστία του Κιέβου, ωστόσο, πολλές περιπτώσεις μικρότερου οπλισμού ήταν υπαρκτές.

Οι αμερικανικοί έλεγχοι και τα αντίμετρα

Λόγω των έντονων πιέσεων από τους Ρεπουμπλικανούς στις ΗΠΑ και των ευρωπαϊκών ανησυχιών, δημιουργήθηκε ένα αυστηρό σύστημα ελέγχου:
Το ΝΑΤΟ και η Ουκρανία χρησιμοποιούν το λογισμικό LOGFAS, το οποίο καταγράφει σειριακούς αριθμούς και Barcodes για κάθε όπλο που εισέρχεται στη χώρα, παρακολουθώντας την πορεία του μέχρι την πρώτη γραμμή.
Το Πεντάγωνο ίδρυσε ειδική ομάδα ελεγκτών (Office of the Inspector General) που μεταβαίνει στην Ουκρανία και διενεργεί σποραδικούς ελέγχους σε αποθήκες.
Στην επίσημη έκθεσή του, το αμερικανικό Υπουργείο Άμυνας (Επίσημη έκθεση του Πενταγώνου 2024) ανέφερε ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις για συστηματική ή μεγάλης κλίμακας εκτροπή βαρέος δυτικού οπλισμού (όπως πύραυλοι Patriot, συστήματα HIMARS ή τανκς) προς τη μαύρη αγορά.
Είναι πρακτικά αδύνατο να κρυφτούν ή να πουληθούν τέτοια συστήματα χωρίς να γίνουν αντιληπτά από τους δορυφόρους.
Το αδιέξοδο έγκειται στο εξής: Για τη Δύση, ο κίνδυνος να πέσουν κάποια όπλα σε λάθος χέρια θεωρείται (προς το παρόν) «αποδεκτό ρίσκο» μπροστά στον στρατηγικό στόχο να μην καταρρεύσει το ουκρανικό μέτωπο. Ωστόσο, η συζήτηση για το τι θα απογίνουν εκατομμύρια όπλα στην περιοχή την «επόμενη μέρα» του πολέμου παραμένει ένας εφιάλτης για τις ευρωπαϊκές αστυνομικές αρχές, ενώ μέχρι να συνειδητοποιήσουν οι Ευρωπαίοι το πρόβλημα κάποιοι θα έχουν συσσωρεύσει εκατομμύρια αν όχι και δισ..

www.bankingnews.gr